2025 жылдың шілде айында МПЦ басшылығының Грекия медиаторлар одағының төрағасы Петрос Зурдумиспен жұмыс кездесуі Афина қаласында (Грекия) өтті. Төрағаның айтуынша, Грекияда Медиация туралы заң 15 жыл бұрын қабылданған, ал 2019 жылдан бастап міндетті медиация енгізілген. Елде Әділет министрлігі аккредиттеген 4000 медиатор бар. Грекиядағы ADR Point медиация орталығы – алғашқы орталықтардың бірі, Еуроодақ тарапынан аккредиттелген. Осы жылдар ішінде медиация салалары кеңейді. Медиация азаматтық істерде, бизнес дауларда және банк дауларында қолданылады. Орталық медиаторлық қызмет көрсетеді, медиация бойынша тренингтер мен курстар өткізеді. Орталықтың жаттықтырушылары Гарвард, JAMS және басқа да мектептердің түлектері.

Грекияда азаматтық істер бойынша және 3 000 еуродан жоғары сомаға қатысты коммерциялық медиация бойынша сотқа талап қоюдан бұрын міндетті медиация өткізіледі. ЖКО істері медиацияға жатпайды. Алғашқы кеңес беру кездесуі 15 еуро тұрады, ал міндетті медиацияның құны 100 еуродан басталады. Медиация өткізу үшін тарап орталыққа өтініш береді, медиатор келіскен жағдайда басқа тарапқа ұсыныс жасалады. Егер келіссе, медиация жүргізіледі. Егер тарап медиатордан бас тартса, онда Әділет министрлігіне жүгінеді, сол жерден тізім бойынша кездейсоқ медиатор тағайындалады.

Өз кезегінде МПЦ басшысы Ж. Жакупов МПЦ туралы, оның құрылу тарихы, Медиация орталығының ашылуы және атқарылған жұмыстар жөнінде ақпарат ұсынды. Сондай-ақ Қазақстандағы медиация институты мен жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы бөлісті.

Кездесу қатысушылары алдағы ынтымақтастық пен тәжірибе алмасу жөнінде келісімге келді.

В июле 2025 года состоялась рабочая встреча руководства МПЦ с Председателем Союза греческих медиаторов Petros Zourdoumis в Афинах (Греция). Из выступления Председателя Закон о медиации принят в Греции 15 лет назад, с 2019 года введена обязательная медиация. В Греции 4000 медиаторов, аккредитованных Министерством юстиции. Центр медиации Греции ADR Point является одним из первых в Греции, аккредитован Евросоюзом. За эти годы сферы медиации расширились. Медиация проводится по гражданским делам, бизнес-спорам и банковским спорам. Центр оказывает услуги медиаторов, проводит тренинги и курсы по медиации. Тренеры Центра – ученики Гарварда, JAMS и другие.

В Греции медиация обязательна до подачи иска в суд по гражданским делам и коммерческой медиации на сумму более 3 000 евро. ДТП не рассматривается медиативно. Первая консультативная встреча стоит 15 евро, стоимость обязательной медиации от 100 евро. Сторона направляет запрос в центр медиации на медиацию, если медиатор согласен, делается предложение другой стороне. В случае согласия медиация проводится. В случае отказа от медиатора сторона обращается в Минюст, где рандомно назначается медиатор из списка.

Руководитель МПЦ Жакупов Ж. в свою очередь презентовал информацию об МПЦ, истории создания, открытии Центра медиации МПЦ и проведенной работе. Он поделился информацией об институте медиации в Казахстане и проводимой работе.

Участники встречи договорились о дальнейшем сотрудничестве и обмене опытом.

2025 жылдың шілде айында МПЦ басшылығының Италиядағы ADR медиация орталығының жетекшісі Леонардо Дюрсомен жұмыс кездесуі Рим қаласында өтті. Орталықтың құрылғанына 27 жыл болды, ол 1998 жылдан бері 3 бағытта жұмыс істейді:

• Италияда және шетелде 16 тілде медиаторлық қызмет көрсету. Жыл сайын медиаторлар 7 000 медиация өткізеді, жалпы алғанда 100 мыңнан астам іс қаралған. Орталықтың әлем бойынша 65 кеңсесі бар. Италияның өзінде 150 медиатор жұмыс істейді.

• Медиация саласындағы сараптамалық жұмыс: кітап жазу, медиаторлардың жұмыс механизмдерін әзірлеуге көмек көрсету, Үкіметпен интеграция және т.б.

• Медиация мен келіссөздер бойынша мамандандырылған тренингтер өткізу, медиаторларды сертификаттау.

Леонардо Дюрсоның айтуынша, соңғы 2 жылда медиация істерінің саны артып келеді. Орталықтың дауларды реттеуге арналған жеке онлайн-платформасы бар, онда қаралған барлық істер сақталады. Медиатордың тегін кеңесі 15–20 минутқа созылады, ал 2 сағаттық жұмысы 250 еуро тұрады. Ең қиыны – тараптармен алғашқы кездесуді тағайындау. Италияда азаматтық істер бойынша медиация сотқа талап-арыз берер алдында міндетті түрде жүргізіледі.

Өз кезегінде МПЦ басшысы Жакупов Ж. МПЦ туралы, оның құрылу тарихы, Медиация орталығының ашылуы және атқарылған жұмыс туралы ақпарат ұсынды. Сондай-ақ Қазақстандағы медиация институты мен жүргізіліп жатқан жұмыс жөнінде бөлісті.

Кездесу қатысушылары алдағы ынтымақтастық және Меморандум әзірлеу жөнінде келісімге келді.

В июле 2025 года состоялась рабочая встреча руководства МПЦ с руководителем Центра медиации Италии ADR Леонардо Дюрсо в г.Рим. Центру 27 лет, он работает с 1998 года в 3 направлениях:

-Услуги медиаторов в Италии и за рубежом на 16 языках. В год медиаторы проводят 7 000 медиаций, всего более 100 тысяч кейсов рассмотрено за все время работы. У Центра 65 офисов по всему миру. По самой Италии работает 150 медиаторов.

- Экспертная работа в сфере медиации: написание книг, помощь в разработке механизмов работы медиаторов, интеграции с Правительством и др.

- Специализированные тренинги по медиации и переговорам, сертификация медиаторов.

Из выступления руководителя Дюрсо в последние 2 года наблюдается рост кейсов по медиации. У Центра есть своя онлайн-платформа для урегулирования споров, все кейсы рассмотренные хранятся в его базе. Бесплатная консультация медиатора длится 15-20 минут, 2 часа работы медиатора стоят 250 евро. Самое сложное – это назначить первую встречу со сторонами. Медиация по гражданским делам в Италии обязательна до подачи иска в суд.

Руководитель МПЦ Жакупов Ж. в свою очередь презентовал информацию об МПЦ, истории создания, открытии Центра медиации МПЦ и проведенной работе. Он поделился информацией об институте медиации в Казахстане и проводимой работе.

Участники встречи договорились о дальнейшем сотрудничестве и разработке Меморандума.

Сегодня в Казахском университете международных отношений и мировых языков имени Абылай хана (г. Алматы) состоялась Международная научно-практическая конференция, посвящённая 30-летию Конституции Республики Казахстан, организованная Ассамблеей народа Казахстана по г. Алматы совместно с РОО «Международный правозащитный центр».

В мероприятии приняли участие представители государственных органов, академического сообщества, международные эксперты, а также институтов гражданского общества из Казахстана, Италии, Турции, Грузии, Азербайджана и Узбекистана.

С приветственными словами выступили руководители вузов, представители Ассамблеи народа Казахстана, государственных органов и институтов гражданского общества.

В ходе конференции были представлены доклады, посвящённые ключевым вопросам развития конституционного строя и правового государства. Участники подчеркнули необходимость укрепления взаимодействия государства и общества в сфере защиты прав граждан, а также отметили фундаментальное значение Конституции Казахстана как основы устойчивого развития страны.

Особое внимание было уделено вопросам международной коммерческой медиации в условиях глобальной неопределённости, роли конституционных принципов в обеспечении общественного согласия и национального единства, а также влиянию Конституции на формирование правового государства и демократических институтов.

Прозвучали предложения по совершенствованию избирательных процедур, в частности выборов Президента Республики Казахстан. Были рассмотрены вопросы развития медиации как эффективного инструмента правосудия, участия Казахстана в международных инициативах в этой сфере, а также международного признания казахстанской модели межэтнического согласия.

Зарубежные участники представили опыт применения конституционных норм в укреплении правового государства, в том числе на примере Азербайджана. Отдельное внимание было уделено историческому значению 30-летия Конституции Казахстана.

В своём выступлении на тему «Конституция и справедливость: конституционные основы судебной власти в Казахстане и Узбекистане» профессор Академии правосудия Республики Узбекистан, доктор юридических наук Фозилжон Отахонов подчеркнул значение Конституции как фундамента независимости и правового государства, отметил сходство и специфику конституционных норм Казахстана и Узбекистана, регулирующих судебную власть. Он обратил внимание на вопросы независимости судей, укрепления доверия общества к правосудию, а также отметил необходимость внедрения современных технологий для повышения эффективности судопроизводства.

Доклады также затронули роль Конституции как гаранта устойчивого развития государства и её значение в обеспечении национального суверенитета и безопасности страны.

Участники форума подчеркнули, что Конституция Казахстана за  30 лет доказала свою жизнеспособность и стала важнейшим фактором политической стабильности, демократии и межэтнического согласия.

Участники конференции выразили убеждённость, что юбилей Конституции Республики Казахстан и Ассамблеи народа Казахстана станет новой отправной точкой для развития демократии, правового государства и укрепления справедливости в обществе.

https://mediator.uz/novosti/novosti-uzbekistana/1285-30-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%B5-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D0%B8-%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.html 

2025 жылғы 8 қыркүйекте Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауын жариялады. Бұл – еліміздің алдағы іскерлік жылына арналған, ұлттық дамудың негізгі бағыттарын айқындайтын жаңа стратегиялық құжат. Осыған орай ХҚО басшысы Жандильда Жақұпов кәсіби медиатор ретінде аталған Жолдауға өзінің үндеуін білдірді:

Қазақстан Президентінің Жолдауы – медиацияны дамыту мен ұлттық бірлікті нығайтудың жаңа серпіні

Жыл сайын жаңа оқу жылының басталуымен біз тек 1 қыркүйекті ғана емес, Президенттің Жолдауын да асыға күтеміз. Дәстүр бойынша Мемлекет басшысы Қазақстан халқына арнаған Жолдауында ел дамуы үшін негізгі басымдықтарды белгілеп, экономикада, мемлекеттік органдар мен қоғамдық институттардың қызметінде жүзеге асырылуы тиіс өзгерістерге назар аударады. Президент дамытуды қажет ететін бағыттарға және қабылдануы тиіс шараларға айрықша мән береді.

Биылғы жылы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауындағы бірқатар тармақтар халықаралық қатынастарға, сондай-ақ ел бірлігін сақтау, Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық тұрақты дамуы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелеріне арналды. Өз кәсіби қызметім тұрғысынан Президенттің биылғы Жолдауында көтерілген кейбір маңызды тұстарға тоқталғым келеді.

Осыған байланысты көршілер арасындағы тұрмыстық дау-дамайдан бастап, отбасылық мәселелерге және мемлекетаралық деңгейдегі күрделі қайшылықтарға дейін конструктивті шешім қабылдауға зор әлеуеті бар халықаралық институт ретінде Медиация институтын одан әрі дамыту қажет. Қазақстан Президенті атап өткендей, Батыстың мультикультурализм, этносаралық және дінаралық келісім қағидаттары бүгінде дағдарысқа ұшырауда: ұлттық мәдениет пен дәстүрлердің іргетасы жаһандық деструктивті ықпалдардан шайқалуда. Мұндай жағдайда қоғам алдына қойылатын ең маңызды сын-қатерлердің бірі – даулар мен қақтығыстарды бейбіт шешу. Бұл ретте медиация институтын тиімді қолдану қажет.

 

Президент өзінің басты миссиясын – осынау турбулентті әрі қауіп-қатерге толы кезеңде Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық тұрақты дамуы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету деп айқындады. Осы орайда медиация – өзінің тиімділігін дәлелдеген құрал және ол қоғам мен мемлекеттің барлық саласында кеңінен қолданылуы тиіс.

 

Жолдауды талдай отырып, Мемлекет басшысының инвестициялық даму мәселелеріне және ірі инвестицияларды тарту қажеттілігіне ерекше назар аударғанын атап өту керек. Президент жаңа инвестициялық циклді іске қосудың маңыздылығын жеткізді. Бұл тұрғыда көршілес Өзбекстанның тәжірибесі құнды. Өзбекстан Республикасының «Инвестициялар және инвестициялық қызмет туралы» Заңына сәйкес, инвестициялық даулар сотқа дейін міндетті түрде медиатордың қатысуымен шешілуі тиіс. Қазақстан да осы тәжірибені және өзге елдердің тәжірибесін зерттеп, инвестициялық саладағы даулардың алдын алу мен олардың профилактикасын жолға қоюы қажет.

 

Президент өзінің Қытайға жасаған сапары барысында әлемдік деңгейдегі компаниялармен көпмиллиардтық келісімдерге қол қойылғанын мәлімдеді. Бұл ретте жуырда 33 мемлекет қол қойған Қытай медиация жөніндегі конвенциясы айрықша маңызға ие. Бұл – медиация институтын мемлекетаралық деңгейге көтерген тұңғыш халықаралық құжат. Қазақстан бұл құжатқа қол қою рәсіміне қатыспағанымен, оған қосылу мәселесі қазір зерттеліп, қарастырылуда.

 

Мен осы мәселелер бойынша Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Қытай елшісімен өткізген жұмыс кездесуіне қатысып, Конвенцияны мұқият талдаудың қажеттілігі жөнінде өз пікірімді білдірдім. Қазақстан үшін оның қандай мүмкіндіктер мен перспективалар беретінін зерделеп, жақын арада еліміздің қатысу форматын айқындауымыз қажет. Бүгінде Қытай мемлекетаралық деңгейде, соның ішінде коммерциялық және мемлекеттік дауларда қызмет көрсететін халықаралық медиаторлар бірлестігін құруға қадам жасап отыр.

 

Қазақстан мұндай жаһандық үрдістерден тыс қала алмайды. Оның үстіне, елімізде медиация институты «Медиация туралы» заң қабылданғаннан бері 14 жыл бойы дамып келеді. Біз әлемдік тәжірибені зерттеп, талдап, осы бағыттағы ірі халықаралық бастамалардан шет қалмауымыз керек. Конвенция қол қоюға ашық болғандықтан, Қазақстан оның құрылтайшыларының қатарына қосылу мүмкіндігін қарастыруы тиіс. Бұл еліміздің халықаралық құжаттардың концептуалды және негізгі жобаларын әзірлеуге ерте кезеңнен қатысуына жол ашады.

 

Президент тағы да қарапайым шындықты баса айтты: баянды бейбітшілік пен жалпыға ортақ прогресс үшін ымыра іздеу қажет. Халық даналығында айтылғандай, "жәй ғана татулық– жақсы даудан артық». Бұл нақыл сөз медиация институтының негізінде жатқан басты қағидалардың бірі болып табылады.

 

Президент сондай-ақ БҰҰ-ның өзекті халықаралық мәселелерді әділ шешудің басты келіссөз алаңы ретіндегі рөлін атап өтті. Жақын уақытта ол Нью-Йорктегі БҰҰ Бас Ассамблеясының мерейтойлық сессиясында сөз сөйлеп, халықаралық жағдайға қатысты өз көзқарасын және БҰҰ-ны реформалау жөніндегі ұсыныстарын таныстырмақ. Біз бұл ұсыныстардан Қазақстанның медиацияны дамытуға қатысты ұстанымдарының да көрініс табатынына үміт артамыз.

 

Жолдаудың қорытындысында Мемлекет басшысы тағы да еліміздің егемендігін, аумақтық тұтастығын нығайтудың және мызғымас бірлікті сақтаудың маңыздылығына тоқталды. Ол барлық отандастарын елдің ішкі тұрақтылығы мен бірлігі жағдайында кез келген қиындықты еңсеріп, кез келген сын-қатерге төтеп бере алатынымызды еске салды.

 

Мен, Халықаралық құқық қорғау орталығының Медиация орталығының жетекшісі, кәсіби медиатор ретінде, Президентіміздің Жолдауында мұндай маңызды мәселелердің тұрақты түрде көрініс табатынына қуаныштымын. Мемлекет басшысы этномедиация мен мәдениетаралық өзара іс-қимыл мәселелеріне айрықша мән береді. Бұл – Қазақстан халқы Ассамблеясының және Алматы қаласы Этномедиация кеңесінің қызметінде ерекше маңызды.

 

Біз осы бағыттағы жұмыстарды жалғастыруға дайынбыз: медиацияны дамыту, ғылыми зерттеулер жүргізу, Алматы қаласының Достық үйімен және Қазақстан халқы Ассамблеясымен бірлескен қызметті кеңейту. Мен медиатор әрі тренер ретінде 15 жылдық тәжірибеме, сондай-ақ 30 жылдық заңгерлік тәжірибемізге сүйене отырып, жаңа идеялар ұсынамыз және қоғамдағы дауларды шешу ісіне өз үлесімізді қоса береміз.

 

Алматы қаласы Этномедиация кеңесінің төрағасы

РОО «Халықаралық құқық қорғау орталығы» президенті

Тренер-медиатор

Жанділдә Әжіғалиұлы.

8 сентября 2025 года Президент Казахстана Касым-Жомарт Токаев выступил с Ежегодным Посланием народу Казахстана. Это новый стратегический документ на предстоящий деловой год, обозначающий ключевые векторы дальнейшего национального развития нашей страны. В этой связи руководитель МПЦ Жакупов Жандильда изложил свой отклик профессионального медиатора на данное Послание: 

Послание Президента Казахстана как импульс для развития медиации и укрепления национального единства

Ежегодно с началом учебного года мы ждём не только 1 сентября, но и Послание Президента. Традиционно Глава государства направляет послание народу Казахстана, где расставляет приоритеты и акценты на изменениях, которые необходимо осуществить в различных сферах деятельности — экономике, работе государственных органов и общественных институтах. Президент акцентирует внимание на тех направлениях, которые требуют развития, и на мерах, которые следует предпринимать.

В текущем году ряд пунктов Послания Президента Казахстана Касым-Жомарта Токаева был посвящён вопросам международных отношений, а также необходимости сохранения единства, обеспечения стабильного социально-экономического развития и безопасности страны. С точки зрения своей профессиональной деятельности мне хотелось бы остановиться на некоторых моментах, которые были озвучены руководителем страны в этом Послании.

Президент подчеркнул, что в современном мире нарастают противоречия между глобальными державами и международными объединениями. Усиливается напряжённость и агрессивность в международных отношениях, увеличивается число войн и конфликтов в разных точках планеты. В этой связи инструмент медиации и переговоров с использованием медиативных техник вновь выходит на первый план, становясь актуальным и востребованным.

В этой связи необходимо продолжать развивать Институт медиации, который может стать международным с огромным потенциалом для конструктивного разрешения противоречий и разногласий как на локальном уровне — между соседями или внутри семьи, так и на межгосударственном уровне. Президент Казахстана отметил, что западная концепция мультикультурализма и гармонии сегодня переживает кризис, устои национальных культур и традиций размываются под влиянием глобалистских деструктивных сил. В этих условиях одним из вызовов современности становятся именно вопросы разрешения споров и конфликтов. Институт медиации может быть эффективно использован для решения этих задач.

Президент обозначил свою основную миссию как обеспечение стабильного социально-экономического развития и безопасности Казахстана в турбулентное и полное опасностей время. В этом контексте медиация — инструмент, который доказал свою эффективность и он должен находить свое широкое применение во всех сферах деятельности общества и государства.

Анализируя Послание, нельзя не отметить, что большое внимание уделено вопросам инвестиционного развития и необходимости привлечения крупных инвестиций. Президент считает необходимым запустить новый инвестиционный цикл. В этом плане заслуживает внимания опыт соседнего Узбекистана, где предусмотрено обязательное применение медиации для разрешения инвестиционных споров. Казахстану следует тщательно изучить этот опыт, а также практику других стран, чтобы выстраивать профилактику и предотвращение конфликтов в инвестиционной сфере. Инвестиционные споры согласно Закону Республики Узбекистан «Об инвестициях и инвестиционной деятельности» до подачи иска в суд подлежат обязательному урегулированию с участием медиатора.

Президент также сообщил, что в ходе его недавнего визита в Китай были заключены многомиллиардные соглашения с компаниями мирового уровня. Здесь особую значимость приобретает недавно подписанная 33 странами Китайская конвенция по медиации. Это первый международный институт, который ставит медиацию на межгосударственный уровень (IOMed). Казахстан пока не участвовал в церемонии подписания, однако вопрос о присоединении к Конвенции изучается и рассматривается.

Я лично принимал участие в рабочей встрече Министерства культуры и информации с послом Китая по этим вопросам и выразил свою позицию о необходимости тщательного анализа Конвенции. Необходимо рассмотреть, какие возможности и перспективы она даст Казахстану, и в ближайшее время определить формат участия нашей страны в ней. Сегодня Китай предпринимает шаги по созданию международного объединения медиаторов, которые оказывают услуги на межгосударственном уровне по коммерческим и другим спорам, в которых одной из сторон является государство.

Казахстан не может оставаться в стороне от этих глобальных процессов, тем более что институт медиации в нашей стране развивается уже 14 лет согласно закону «О медиации». Мы должны быть в тренде, анализировать и изучать международный опыт и не оставаться в стороне от таких масштабных мероприятий. Поскольку Конвенция открыта для подписания, Казахстану следует рассмотреть возможность войти в число её учредителей и уже на раннем этапе участвовать в разработке концептуальных и основных документов этого сообщества.

Президент ещё раз подчеркнул простую истину: ради прочного мира и всеобщего прогресса необходимо искать компромиссы. Как говорится в народной мудрости, худой мир лучше доброй ссоры. Эта пословица является одной из ключевых, лежащих в основе института медиации.

Президент также отметил, что Организация Объединённых Наций должна выступать в качестве основной площадки переговоров для справедливого решения актуальных международных проблем. В ближайшее время он планирует выступить на юбилейной сессии Генеральной Ассамблеи ООН в Нью-Йорке и изложить своё видение международной ситуации и предложения по реформированию Организации. Мы надеемся, что в этих предложениях будут отражены и позиции Казахстана по вопросам развития медиации.

В завершение своего Послания Президент вновь акцентировал важность укрепления суверенитета, территориальной целостности страны и сохранения нерушимого единства. Он призвал всех соотечественников помнить: если народ будет сплочён, а внутренняя обстановка стабильна, Казахстан сможет преодолеть любые трудности и справиться с самыми сложными вызовами.

Я как руководитель Центра медиации Международного правозащитного центра, как профессиональный медиатор рад, что столь важные вопросы неизменно находят отражение в Посланиях нашего Президента. Он придаёт большое значение вопросам этномедиации и межкультурного взаимодействия, что особенно важно в работе Ассамблеи народа Казахстана и Совета этномедиации города Алматы.

Мы готовы продолжать работу в этом направлении: развивать медиацию, проводить научные исследования, расширять совместную деятельность с Домом дружбы города Алматы и Ассамблеей народа Казахстана. Мы будем предлагать новые идеи, опираясь на профессиональный опыт — пятнадцатилетнюю практику медиатора и тренера, а также тридцатилетний опыт юридической деятельности и работы по разрешению конфликтов в правоохранительных органах.

Председатель Совета этномедиации г.Алматы

Президент РОО Международный правозащитный центр

Тренер-медиатор

Жандильда Жакупов