2025 жылдың шілде айында МПЦ басшылығының Грекия медиаторлар одағының төрағасы Петрос Зурдумиспен жұмыс кездесуі Афина қаласында (Грекия) өтті. Төрағаның айтуынша, Грекияда Медиация туралы заң 15 жыл бұрын қабылданған, ал 2019 жылдан бастап міндетті медиация енгізілген. Елде Әділет министрлігі аккредиттеген 4000 медиатор бар. Грекиядағы ADR Point медиация орталығы – алғашқы орталықтардың бірі, Еуроодақ тарапынан аккредиттелген. Осы жылдар ішінде медиация салалары кеңейді. Медиация азаматтық істерде, бизнес дауларда және банк дауларында қолданылады. Орталық медиаторлық қызмет көрсетеді, медиация бойынша тренингтер мен курстар өткізеді. Орталықтың жаттықтырушылары Гарвард, JAMS және басқа да мектептердің түлектері.

Грекияда азаматтық істер бойынша және 3 000 еуродан жоғары сомаға қатысты коммерциялық медиация бойынша сотқа талап қоюдан бұрын міндетті медиация өткізіледі. ЖКО істері медиацияға жатпайды. Алғашқы кеңес беру кездесуі 15 еуро тұрады, ал міндетті медиацияның құны 100 еуродан басталады. Медиация өткізу үшін тарап орталыққа өтініш береді, медиатор келіскен жағдайда басқа тарапқа ұсыныс жасалады. Егер келіссе, медиация жүргізіледі. Егер тарап медиатордан бас тартса, онда Әділет министрлігіне жүгінеді, сол жерден тізім бойынша кездейсоқ медиатор тағайындалады.

Өз кезегінде МПЦ басшысы Ж. Жакупов МПЦ туралы, оның құрылу тарихы, Медиация орталығының ашылуы және атқарылған жұмыстар жөнінде ақпарат ұсынды. Сондай-ақ Қазақстандағы медиация институты мен жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы бөлісті.

Кездесу қатысушылары алдағы ынтымақтастық пен тәжірибе алмасу жөнінде келісімге келді.

В июле 2025 года состоялась рабочая встреча руководства МПЦ с Председателем Союза греческих медиаторов Petros Zourdoumis в Афинах (Греция). Из выступления Председателя Закон о медиации принят в Греции 15 лет назад, с 2019 года введена обязательная медиация. В Греции 4000 медиаторов, аккредитованных Министерством юстиции. Центр медиации Греции ADR Point является одним из первых в Греции, аккредитован Евросоюзом. За эти годы сферы медиации расширились. Медиация проводится по гражданским делам, бизнес-спорам и банковским спорам. Центр оказывает услуги медиаторов, проводит тренинги и курсы по медиации. Тренеры Центра – ученики Гарварда, JAMS и другие.

В Греции медиация обязательна до подачи иска в суд по гражданским делам и коммерческой медиации на сумму более 3 000 евро. ДТП не рассматривается медиативно. Первая консультативная встреча стоит 15 евро, стоимость обязательной медиации от 100 евро. Сторона направляет запрос в центр медиации на медиацию, если медиатор согласен, делается предложение другой стороне. В случае согласия медиация проводится. В случае отказа от медиатора сторона обращается в Минюст, где рандомно назначается медиатор из списка.

Руководитель МПЦ Жакупов Ж. в свою очередь презентовал информацию об МПЦ, истории создания, открытии Центра медиации МПЦ и проведенной работе. Он поделился информацией об институте медиации в Казахстане и проводимой работе.

Участники встречи договорились о дальнейшем сотрудничестве и обмене опытом.

2025 жылдың шілде айында МПЦ басшылығының Италиядағы ADR медиация орталығының жетекшісі Леонардо Дюрсомен жұмыс кездесуі Рим қаласында өтті. Орталықтың құрылғанына 27 жыл болды, ол 1998 жылдан бері 3 бағытта жұмыс істейді:

• Италияда және шетелде 16 тілде медиаторлық қызмет көрсету. Жыл сайын медиаторлар 7 000 медиация өткізеді, жалпы алғанда 100 мыңнан астам іс қаралған. Орталықтың әлем бойынша 65 кеңсесі бар. Италияның өзінде 150 медиатор жұмыс істейді.

• Медиация саласындағы сараптамалық жұмыс: кітап жазу, медиаторлардың жұмыс механизмдерін әзірлеуге көмек көрсету, Үкіметпен интеграция және т.б.

• Медиация мен келіссөздер бойынша мамандандырылған тренингтер өткізу, медиаторларды сертификаттау.

Леонардо Дюрсоның айтуынша, соңғы 2 жылда медиация істерінің саны артып келеді. Орталықтың дауларды реттеуге арналған жеке онлайн-платформасы бар, онда қаралған барлық істер сақталады. Медиатордың тегін кеңесі 15–20 минутқа созылады, ал 2 сағаттық жұмысы 250 еуро тұрады. Ең қиыны – тараптармен алғашқы кездесуді тағайындау. Италияда азаматтық істер бойынша медиация сотқа талап-арыз берер алдында міндетті түрде жүргізіледі.

Өз кезегінде МПЦ басшысы Жакупов Ж. МПЦ туралы, оның құрылу тарихы, Медиация орталығының ашылуы және атқарылған жұмыс туралы ақпарат ұсынды. Сондай-ақ Қазақстандағы медиация институты мен жүргізіліп жатқан жұмыс жөнінде бөлісті.

Кездесу қатысушылары алдағы ынтымақтастық және Меморандум әзірлеу жөнінде келісімге келді.

В июле 2025 года состоялась рабочая встреча руководства МПЦ с руководителем Центра медиации Италии ADR Леонардо Дюрсо в г.Рим. Центру 27 лет, он работает с 1998 года в 3 направлениях:

-Услуги медиаторов в Италии и за рубежом на 16 языках. В год медиаторы проводят 7 000 медиаций, всего более 100 тысяч кейсов рассмотрено за все время работы. У Центра 65 офисов по всему миру. По самой Италии работает 150 медиаторов.

- Экспертная работа в сфере медиации: написание книг, помощь в разработке механизмов работы медиаторов, интеграции с Правительством и др.

- Специализированные тренинги по медиации и переговорам, сертификация медиаторов.

Из выступления руководителя Дюрсо в последние 2 года наблюдается рост кейсов по медиации. У Центра есть своя онлайн-платформа для урегулирования споров, все кейсы рассмотренные хранятся в его базе. Бесплатная консультация медиатора длится 15-20 минут, 2 часа работы медиатора стоят 250 евро. Самое сложное – это назначить первую встречу со сторонами. Медиация по гражданским делам в Италии обязательна до подачи иска в суд.

Руководитель МПЦ Жакупов Ж. в свою очередь презентовал информацию об МПЦ, истории создания, открытии Центра медиации МПЦ и проведенной работе. Он поделился информацией об институте медиации в Казахстане и проводимой работе.

Участники встречи договорились о дальнейшем сотрудничестве и разработке Меморандума.

2025 жылғы 14 ақпанда медиация институтын одан әрі дамытуды талқылау жөніндегі жұмыс тобының кездесуі өтті. Жұмыс тобының модераторы Парламентаризм Институтының директоры К. Сафинов және медиация институтын одан әрі дамытуды талқылау жөніндегі жұмыс тобының мүшелері, сондай-ақ мәдениет және ақпарат вице-министрі А. Құрманов болды.

Күн тәртібінде үш мәселе тұрды:

1. Медиаторлардың кәсіби даярлығы мен біліктілігін арттыру бағдарламасы бойынша оқудан өту қағидаларының жобасын қарау. Баяндамашы: ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі.

2. Білім беру ұйымдарында мектеп медиациясын енгізу, оқушылар арасындағы жанжалдарды бейбіт жолмен реттеу мәдениетін қалыптастыру. Баяндамашы: ҚР Білім министрлігі.

3. Кәсіби медиатормен міндетті ақпараттық кездесу және Қазақстандағы міндетті медиация: құқықтық аспектілер, практика және перспективалар. Шет елдердің тәжірибесі. Баяндамашы: Жакупов Ж. А. - "халықаралық құқық қорғау орталығы"РҚБ төрағасы.

Отырыс күн тәртібінің бірінші мәселесі бойынша мәдениет және ақпарат министрлігінің өкілі ереженің жобасын ұсынды, оған сәйкес медиаторларды даярлау курсын заңнамалық реттеуді енгізу бойынша өзгерістер мен толықтырулар ұсынылды, медиаторлардың базалық бағдарламасы бойынша оқу сағаттары ұлғайтылды, жаттықтырушылар курсына қатысушыларға қойылатын талаптар регламенттелді. Медиаторларды оқытудың оқу бағдарламаларын медиация саласындағы уәкілетті органмен келісу ұсынылды, медиаторлар ұйымы өткізетін курстардың саны жылына 20 реттен артық емес шектелді. Медиаторларға және медиаторлардың жаттықтырушыларына кемінде үш жылда бір рет және басқаларына қойылатын талаптар белгіленді.

Екінші мәселе бойынша Білім Министрлігінің өкілі білім беру мекемелерінде мектеп медиациясын дамытудың маңыздылығын, жас кезінен бастап жанжалдарды сындарлы түрде шешу мәдениетін және жанжал жағдайында балалардың, оқушылардың, студенттердің мінез-құлқын қалыптастыру қажеттігін атап өтті. Бұрын жұмыс осы бағытта жүргізіліп, қазір жүргізілуде, эксперименталды түрде кейбір мектептер медиация кабинеттерін ашады, қызметкерлерді, мектеп педагогтарын, психологтарды оқытады және олар өз жұмысының шеңберінде медиативтік дағдыларды қолданады, сондай-ақ университеттерде үйірмелер, факультативтік пәндер құрады және студенттерді медиация тақырыбына және дауларды медиативтік жолмен шешу мәдениетіне тартады. Кейбір университеттер медиация бойынша конкурстар өткізеді, онда төрешілер ҮЕҰ басшысы Ж. Жақыпов сөз сөйлейді.

Үшінші мәселе бойынша ХШО президенті Ж. Жақыпов бірқатар ТМД және шет елдерге (Түркия, Әзірбайжан, Грузия) барғанын айтты. Сонымен қатар, ХШО үйлестірушісі А.Заманбекова Еуропа елдері мен АҚШ-тың медиация бойынша тәжірибесін зерттеді. Онда медиатормен міндетті ақпараттық кездесуді қолдану мәселелері және міндетті медиацияны жүргізу мәселелері зерделенді. Қазақстанда қолдануға келетін болсақ, Жақыпов даулардың жекелеген түрлері (еңбек, отбасылық даулар) бойынша сотқа дейінгі сатыдағы медиатормен ақпараттық кездесу жүргізудің міндеттілігі мен қажеттілігін атап өтті. Бұл даулар өте медиабельді, бұл даулардың осы санатының ерекшелігі мен мәніне байланысты. Бұл ретте Жақыпов Қырғызстанда міндетті ақпараттық әңгімелесу туралы нормаларды енгізу туралы осы мәселе мен заң жобаларын әзірлеу белсенді жүріп жатқанын атап өтті, онда өткен жылы Үкіметтің қаулысы қабылданып, Медиация туралы Тұжырымдама бекітілді, онда медиация институтын дамыту және міндетті ақпараттық әңгімелесуді енгізу мәселесі бойынша заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң жобаларын әзірлеу көзделген медиатормен кездесулер.

Ж. Жақыпов кәсіби медиатормен міндетті ақпараттық кездесу ұғымын және Қазақстандағы медиация рәсімін саралау қажеттігін атап өтті. Бұл әр түрлі және қазір дамудың осы кезеңінде міндетті ақпараттық кездесуді жүргізу өте қолайлы, бюджеттен ақша талап етпейді және реттеудің жеткілікті деңгейімен және уәкілетті органдардың қолдауымен бұл өзгерістерді енгізуге әбден болады. Сонымен қатар, ол Қазақстан медиаторларының бірыңғай қауымдастығын құруды талап етуді жалғастыруда, медиаторлардың іс-әрекеттерін үйлестіру және реттеу бойынша жұмыс жүргізуге мүмкіндік береді. Міндетті медиация көптеген елдерде бар. Бұл Ұлыбритания, Америка, Италия. Сонымен қатар, Италияның тәжірибесі медиацияның міндетті процедурасының өзі даулардың кейбір түрлері бойынша енгізілген, бірақ кейіннен жойылып, қайтадан енгізілген, өйткені нәтижелер талданып, зерттеулер жүргізіліп, міндетті медиацияның әсері бағаланды.

Фото сайттан алынды: https://ortcom.kz/ru/novosti/1659421092

14 февраля 2025 года прошла встреча рабочей группы по обсуждению дальнейшего развития института медиации. Модератором рабочей группы был директор Института парламентаризма Сафинов К. и члены рабочей группы по обсуждению дальнейшего развития института медиации, а также вице-министр культуры и информации Курманов А.

         На повестке дня стояло три вопроса:

1. Рассмотрение проекта Правил прохождения обучения по программе профессиональной подготовки и повышения квалификации медиаторов. Докладчик: Министерство культуры и информации РК.
2. Внедрение школьной медиации в образовательных организациях, формирование культуры мирного урегулирования конфликтов среди учащихся. Докладчик: Министерство просвещения РК.
3. Обязательная информационная встреча с профессиональным медиатором и обязательная медиация в Казахстане: правовые аспекты, практика и перспективы. Опыт зарубежных стран. Докладчик: Жакупов Ж.А. – председатель РОО «Международный правозащитный центр».

     По первому вопросу Повестки заседания представитель министерства культуры и информации представил проект Правил, согласно которому предложены изменения и дополнения по введению законодательной регуляции Курса подготовки тренеров медиаторов, увеличены часы обучения по базовой программе медиаторов, регламентированы требования к участникам тренерского курса. Предложено согласование учебных программ обучения медиаторов с уполномоченным органом в сфере медиации, ограничено количество проводимых курсов организацией медиаторов не более 20 раз в год. Установлены требования к медиаторам и тренерам медиаторов не реже одного раза в три года и другое.

       По второму вопросу, представитель Министерства просвещения подчеркнул важность развития школьной медиации в образовательных учреждениях, о необходимости с малых лет формировать культуру разрешения конфликтов конструктивным способом и поведение детей, школьников, студентов в условиях конфликта. Ранее работа проводилась в этом направлении и сейчас проводится, экспериментально некоторые школы открывают у себя кабинеты медиации, обучают сотрудников, школьных педагогов, психологов и они в рамках своей работы применяют медиативные навыки, а также создают кружки, факультативные предметы в университетах и привлекают студентов к теме медиации и культуре разрешения споров медиативным путем. Некоторые университеты проводят конкурсы по медиации, где судей выступает руководитель МПЦ Ж.Жакупов.

По третьему вопросу Президент МПЦ Ж.Жакупов рассказал о том, что посетил ряд стран СНГ и зарубежных (Турция, Азербайджан, Грузия). Кроме того, координатором МПЦ А. Заманбековой изучен опыт европейских стран  и США по медиации. Там изучены вопросы применения обязательной информационной встречи с медиатором и вопросы проведения обязательной медиации. Что касается применения в Казахстане, то Жакупов подчеркнул обязательность и необходимость ведения информационной встречи с медиатором досудебной стадии по отдельным видам споров в пилотном порядке (трудовые, семейные споры). Эти споры очень медиабельны, это связано со спецификой и сущностью данной категории споров. При этом Жакупов отметил, что сейчас активно идет разработка этого вопроса и законопроектов о внесении норм об обязательной информационной беседе в Кыргызстане, где уже принято в прошлом году постановление правительства и утверждена концепция о медиации, в которой предусмотрена разработка законопроектов о внесении изменении и дополнении в законодательные акты по вопросу развития института медиации и введения обязательной информационной встречи с медиатором.

Ж. Жакупов подчеркнул, что нужно разграничивать понятие обязательной информационной встрече с профессиональным медиатором и самой процедуры медиации в Казахстане. Это разные вещи и сейчас на данном этапе развития ведение обязательной информационной встрече вполне приемлемо, не требует денег из бюджета и при достаточном уровне регуляции и поддержке уполномоченных органов вполне возможно внести эти изменения. Но также он продолжает настаивать о создании единой ассоциации медиаторов Казахстана, позволит вести работу по координации и регуляции действий медиаторов. Обязательная медиация присутствует во многих странах. Это Великобритания, Америка, Италия. Причем опыт Италии такой, что сама обязательная процедура медиации введена по некоторым видам споров, но впоследствии была отменена и введена вновь, потому что были проанализированы результаты, проведены исследования и оценен эффект от обязательной медиации. 

Фото взято с сайта: https://ortcom.kz/ru/novosti/1659421092